Lừa đảo qua mã QR thanh toán đang nhắm vào khách hàng và hộ kinh doanh tại cửa hàng, quán ăn, bãi xe cũng như trên mạng xã hội. Kẻ gian thay mã QR nhận tiền hoặc phát tán mã dẫn đến trang giả mạo để chiếm đoạt tiền, thông tin ngân hàng và mã OTP. Rủi ro xuất hiện mỗi khi người dùng quét mã mà không kiểm tra nguồn và nội dung được mở.

Lừa đảo qua mã QR thanh toán diễn ra thế nào?

Quishing là hình thức lừa đảo kết hợp mã QR với thủ đoạn giả mạo trực tuyến. Mã QR tự nó không phải mã độc: nó chỉ truyền tải đường dẫn hoặc tệp tin. Nguy hiểm nằm ở nội dung phía sau mã, có thể đưa người quét đến trang web giả ngân hàng, yêu cầu nhập thông tin đăng nhập, hoặc tải về tệp chứa mã độc.

Tại điểm bán, thủ đoạn dễ gây thiệt hại trực tiếp là dán đè mã QR. Khách tưởng đang quét mã của cửa hàng nhưng thực tế tiền chuyển vào tài khoản kẻ gian. Trên mạng, mã độc có thể được gửi qua tờ rơi, tin nhắn, email hoặc bài đăng Zalo, Facebook, kèm lời mời nhận quà, bình chọn, lấy voucher hay thông báo vi phạm giao thông giả mạo.

Một số mã độc hại còn được thiết kế để thu thập dữ liệu trên thiết bị, nhắm đến tài khoản ngân hàng và mã OTP. Thủ đoạn có thể tinh vi hơn, như chia mã thành nhiều phần hoặc lồng mã thật trong mã giả để qua mặt bộ lọc bảo mật. Vì vậy, hình ảnh mã QR trông bình thường không đủ để chứng minh giao dịch an toàn.

Theo kinh nghiệm của Admin, chuyên gia giải pháp thanh toán số và tối ưu hóa vận hành cửa hàng, điểm dễ sơ hở ở quầy là chỉ nhìn thấy khách quét mã mà không xác nhận tiền đã vào đúng tài khoản. Cửa hàng nên rà soát mã QR thường xuyên, đặc biệt khi mã được in trên giấy hoặc đặt ở vị trí công cộng; đồng thời kiểm tra tên người nhận, số tài khoản và thông báo biến động số dư trước khi xác nhận đơn hàng.

Để tăng khả năng đối soát khi đông khách, một số hộ kinh doanh dùng ứng dụng Android đọc thông báo đẩy từ ngân hàng hoặc ví điện tử thành tiếng Việt. Chẳng hạn, Báo chuyển tiền bằng giọng nói hỗ trợ đọc thông báo tiền vào và chia sẻ thông báo đến thiết bị khác; ứng dụng hoạt động bằng cách đọc thông báo, không yêu cầu liên kết trực tiếp tài khoản ngân hàng. Đây là công cụ hỗ trợ kiểm tra tiền vào, không thay thế việc xác minh giao dịch trên ứng dụng ngân hàng.

Người dùng nên chỉ quét mã từ nguồn đáng tin cậy, kiểm tra đường dẫn sau khi quét và không nhập mật khẩu hay OTP vào trang lạ. Đường dẫn có “https” không tự bảo đảm trang web là thật; cần đối chiếu cả tên miền với địa chỉ chính thức. Chủ cửa hàng có thể tham khảo thêm hướng dẫn phòng tránh lừa đảo mã QR để rà soát các rủi ro tại quầy.

Nếu nghi đã quét mã độc hoặc nhập thông tin, hãy tắt Wi-Fi và dữ liệu di động, gọi ngân hàng hoặc ví điện tử để đề nghị khóa tài khoản hay phong tỏa giao dịch, rồi đổi mật khẩu quan trọng trên thiết bị khác. Lưu lại mã QR, tin nhắn và lịch sử giao dịch; trình báo cơ quan công an gần nhất, cung cấp các bằng chứng liên quan.

Theo quy định được nêu trong Bộ luật Hình sự, hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự tùy tính chất và mức độ. Người gặp sự cố nên lưu hồ sơ và trình báo thay vì tự thương lượng với đối tượng. Trước khi thanh toán, hãy kiểm tra đúng người nhận; sau khi thanh toán, chỉ xác nhận đơn khi đã có bằng chứng tiền vào tài khoản.

Bên cạnh việc cảnh giác với mã QR giả mạo, chủ cửa hàng bán lẻ có thể củng cố an toàn dòng tiền bằng cách trang bị thêm các công cụ hỗ trợ như giải pháp đọc thông báo biến động số dư từ appbaochuyentien.com. Hệ thống này tự động phát âm thanh to, rõ số tiền ngay khi giao dịch thành công trên hơn 66+ ngân hàng và ví điện tử, giúp nhân viên không bỏ sót đơn mà không cần liên kết trực tiếp tài khoản ngân hàng, đảm bảo tính bảo mật tối đa khi vận hành quán.